Piramit şeması maalesef dünya üzerinde bir çok insanın zorlukla kazandıkları kazançlarını kaybetmelerine sebep olan hileli bir yatırım planıdır. Piramit şemasının arkasındaki konsept basittir ve tanımlaması kolaydır; bununla birlikte sıklıkla potansiyel yatırımcılara sahte veya biraz farklılaştırılmıl şekilde sunulmaktadır. Bu sebeple, sadece piramit şemasının nasıl çalıştığını anlamak değil alabilecekleri farklı şekillere de aşina olmak önemlidir.

İsminin anlattığı gibi, piramit şeması piramit gibi şekillendirilmektedir. Zirvede olan bir kişi ile başlar . Bu kişi , birinci kişiye ödenmesi gereken bir miktar yatırması gereken ikinci bir kişiyi üye yapar. Parasını geri alabilmesi için bu ikinci şahıs daha fazla insanı üye yapması gerekir ki parasını geri alabilsin. Bu yeni üyeler yeni üyeler getirecektir. Bu işlem piramit tabanının üst yapıyı destekleyemeyecek duruma gelmesine kadar devam edecektir.

Dolandırıcılık

Problem şemaya katılabilecek sınırlı sayıda insanın mevcut olmasından dolayı şemanın sonsuza kadar devam edememesidir. İnsanlar para vererek daha fazla para kazanacaklarına inandırılarak aldatılmaktadır. Fakat herhangi bir servet oluşturulamamaktadır; herhangi bir ürün satılmamaktadır; herhangi bir yatırım yapılmamaktadır; ve herhangi bir servis sunulmamaktadır.
Hile, döngünün kendini güçlendirmesinin imkansız oluşu gerçeğinde yatmaktadır, böylelikle insanlar çizginin altında bir yerlerde paralarını kaybedeceklerdir. En hassas olanları, üst kademedeki üyelere ödemenin yapılabilmesi için gerekli sayıda insanı üye yapmanın imkansız olduğu piramitin tabanına doğru olan üyelerdir. Bu tip bir dolandırıcılık dünya üzerinde bir çok ülkede yasaktır. Piramite giren insanların %90 ından fazlasının paralarını kaybettikleri bilinmektedir.

Hilenin Gizlenmesi

Küçük bir çaba ile hızlı şekilde para kazanma fikrinin insanları etkilemesinden dolayı, gizli piramit şemalarının bazı değişik şekilleri insanları aldatmada başarılı olmuştur. Bu şemaların sunduğu legalite aldatmacısına rağmen, hallen illegallerdirler.
Bazı şemalar hediye veya ödünç para verilmesini benimsemektedir çünkü bu tekniklerin hiçbiri teknik olarak illegal değildir.

Multi-Level Marketing (MLM)

Kanuni çok kademeli pazarlama (MLM) doğal bir değere sahip olan bir ürün veya servisin satılması ile katılım sağlamayı gerektirmektedir. Katılımcı olarak, ürün veya servisin satılmasından kazanç elde edebilir, bu sebeple altınızda daha fazla insanı üye yapmak gerekmemektedir.
Piramit şemalı MLM bağımsız olmayan bir değerle bir ürün satmak gibi olmaktadır. Bu ürün bir mail listesi gibi bazı çeşit rapor şeklini almaktadır. Bu tip piramit şemasında, kazanç elde etmek ve MLM yi canlı tutabilmek için yeni üyeleri MLM ye katmanız gerekmektedir. MLM ye katılmak bu piramit şeması tarafından satılan ürünleri almakla olacaktır.

Ponzi Şeması

Adını bu tip sistemi 1919-1920 yılları arasında işleten Charles Ponzi’den alan, Ponzi Şeması hileli bir yatırım planıdır. Hiyerarşik özellikli olan piramit şeması gibi değildir. Bir Ponzi şemasında, insanların paralarını yatırım olarak alan tek bir kişi vardır ve insanlara paralarının dönüşünün nasıl olacağını anlatmaya gerek yoktur. Yatırımda insanların paralarının dönüşü herhangi bir şekilde olabilmektedir; bir tanesi yeni yatırımcılardan gelen paradır ki genellikle ponzi şemasında benimsenen yoldur.

Zincir Mektupları

Zincir mektupları elektronik olarak veya normal bir mektup olarak alınabilir ve kendi başlarına kanun dışı değildirler. Bununla birlikte, bir listede bulunan insanlara belirli oranda bir para ödenmesini ardından listenin en üstündeki insanın adının silinmesini adlarının listenin en altına eklenmesini ve akabinde mektubu belirli sayıda insana göndermelerini belirtiyor ise bir piramit şeması şeklini almaktadır.


Görüldüğü üzere bir piramit şemasına katılmak, katılım ücretini ödemekyi ardından gelir elde etmek başka insanları sisteme sokmanız yani başka insanları aldatmanızla mümkün olmaktadır. Bu sistemlerde insanların tamamı asla kazanç elde edememektedir. Nitekim ülkemizde açığa çıkarılan Titan Saadet Zinciri insanların ne kadar kayıpları olabileceği ve insanların ne hale gelebileceğini göstermektedir.




Derleyen: Kemal Inanc